A Message from Consumer Action

Consumer Action's MoneyWi$e educational materials have moved to our Managing Money Project website. Here you may view, download and order bulk copies of the MoneyWi$e materials. Please make a note of the Managing Money Project address— www.managing-money.org —and add it to your address book.

 

Senior Scams - Just say no! (Vietnamese)

LỪA ĐẢO Người Già - Chỉ cần nói KHÔNG!

Tất cả mọi người đều cần cẩn thận để tránh bị lường gạt, nhưng quý vị cao niên càng dễ bị lường gạt hơn. Cẩm nang này phát thảo nhiều phương sách lường gạt, với sự chú tâm đặc biệt đến những lường gạt nhắm vào người cao niên. Những dấu hiệu bị lường gạt và mưu sách tránh bị gạt cũng được đề cập.

Everyone must be on guard against scams, but seniors can sometimes be more vulnerable to fraud. This brochure outlines the many guises of fraud, with special attention to scams that target seniors. Signs of fraud and tips for avoiding scams are included.

Senior Scams - Just say no! (Vietnamese)

Publication Series

  • This publication is part of the Elder Fraud training module.

Download File

PDF files may contain outdated links.

Senior Scams - Just say no! (Vietnamese)
File Name: 2013_Elder_Fraud_vn.pdf
File Size: 0.24MB

Order Publication

Languages Available

Table of Contents

Lời giới thiệu

Tất cả mọi người đều cần cẩn thận để tránh bị lừa, nhưng quý vị cao niên càng dễ bị lừa hơn. Có những vị cao niên dễ tin người và sẵn sàng tin tưởng những điều người khác nói. Nhiều kẻ gian–gồm cả bạn bè và người trong gia đình–lợi dụng tính thiện đó để lừa họ.

Theo báo cáo của MetLife năm 2011, tổng số tiền bị mất mỗi năm của nạn nhân cao niên bị lừa ước khoảng ít nhất là $2.9 tỷ mỹ kim.

Bảo vệ tài sản của quý vị

Quý vị đi làm cực nhọc để có tiền và tài sản của mình, nhưng nếu quý vị để cho người khác lợi dụng quý vị, tất cả những gì quý vị có được có thể bị đoạt mất. Hãy học cách bảo vệ tài sản của mình bằng cách làm theo các quy tắc giản dị sau:

  • Đừng bao giờ cho biết số ngân khoản hay các chi tiết cá nhân cho người gọi điện thoại đến quý vị.
  • Đừng bao giờ cho phép người lạ mặt vào nhà quý vị và lấy các chi tiết về cá nhân và tài sản của quý vị.
  • Đừng tưởng người lạ nào nói ông ta đại diện cho một hội đoàn xứng đáng sẽ dùng tiền quý vị trao cho để làm việc tốt.
  • Đừng bao giờ trao quyền ủy nhiệm cho người quý vị không quen biết rõ.
  • Đừng ký hợp đồng có những khoản trống trong đó. Người ta sau này có thể bỏ thêm các điều khoản có hại cho quý vị.
  • Đừng dàn xếp mượn nợ nhà cho đến khi quý vị có người ngoài cuộc hiểu biết có thể kiểm lại hợp đồng. Một công ty bất hảo có thể gạt lấy nhà của quý vị.

Mưu gian và lường gạt

Lường gạt sửa nhà. Những kẻ gian lận gõ cửa từng nhà gây áp lực và còn hăm dọa chủ nhà bằng cách nói họ cần sửa sang nhà ngay lập tức như tráng lại đường lái xe vô nhà, sửa mái hay bờ tường. Rồi khi họ làm việc bê bối hay không thể hoàn tất, nhưng vẫn cố lấy tiền, có khi còn đòi nhiều tiền hơn đã thỏa thuận và hăm họa sẽ tịch thu nhà.

PHẢN CÔNG: Chỉ làm việc với những nhà thầu có giấy phép và bảo hiểm. Gọi đến hội đồng cấp giấy thầu tại tiểu bang của quý vị để kiểm tra giấy phép, và yêu cầu tất cả những nhà thầu cung cấp giấy chứng có bảo hiểm. Tìm hiểu các giới thiệu của khách hàng trước đó. Dò hỏi thêm các giá thầu khác.

Xổ số và giải thưởng ngoại quốc. “Quý vị vừa trúng xổ số Gia Nã Đại. Hãy cho chúng tôi biết số trương mục ngân hàng hay chi tiết thẻ tín dụng rồi chúng tôi sẽ gửi tiền đến quý vị.” Những cú điện thoại và điện thư đó là giả – kẻ gian làm tiền bằng cách thuyết phục nạn nhân trả tiền công, thuế hay bưu phí, hay cung cấp các chi tiết ngân hàng để “kiểm chứng” danh tính.

PHẢN CÔNG: Khi có người nói quý vị vừa trúng số hay giải thưởng mà quý vị không tham gia, đó là điều nói láo. Bất cứ số tiền nào quý vị gửi đi sẽ bị mất.

Lừa gạt đầu tư. Tất cả mọi người đều muốn tiền của mình phát triển nhanh chóng hơn. Kẻ gian biết điều này, và sẽ cố thuyết phục người khác bỏ tiền vào các đầu tư giả tạo với lời lứa hẹn tiền lời cao một cách không ngờ.

PHẢN CÔNG: Nên tìm hiểu kỹ càng về việc đầu tư. Hãy học cách quý vị có thể mong kiếm được bao nhiêu tiền trên thị trường. Nếu quý vị là mục tiêu của những sự mời mọc đầu tư đáng nghi, hãy nộp đơn khiếu nại đến Hội Đồng Chứng Khoán và Hối Xuất Hoa Kỳ (Securities and Exchange Commission, SEC).

Những thỉnh cầu khẩn cấp giả dối. Trong loại lừa gạt này, có người ẩn danh gọi điện thoại đến quý vị và hỏi “Quý vị có biết ai đây không?” Họ hy vọng quý vị sẽ nghĩ đó là một người bạn hay thân nhân. Sau đó người gọi đến cho biết là đang trong tù, hay đang cần tiền gấp. Có nhiều người đã bị gạt gửi tiền đến người lạ.

PHẢN CÔNG: Đừng bao giờ tình nguyện cho người gọi đến chi tiết cá nhân của quý vị qua điện thoại. Hãy gác máy nếu người gọi đến không nêu danh tính. Trước khi quý vị gửi tiền, hãy kiểm chứng với những người thân khác trong gia đình về vụ khẩn cấp có đúng hay không.

Các quyên góp từ thiện. Có những kêu gọi thay mặt cho các hội đoàn cảnh sát và cứu hỏa và các hội từ thiện khác lập ra từ những công ty gây quỹ bất chính. Họ có thể rất dai và tỏ ý nếu quý vị không quyên tiền, sự an toàn của quý vị sẽ bị ảnh hưởng. Những kẻ đi quyên góp thường xin tiền cho những nhóm có tên tương tự như những hội đoàn có chính danh–đừng bị gạt bởi những tên “na ná” như vậy.

PHẢN CÔNG: Nên hỏi trong số tiền đóng góp của quý vị bao nhiêu sẽ được chuyển đến cơ quan quý vị muốn giúp đỡ. Trước khi cho tiền, quý vị nên kiểm tra với cơ quan theo dõi các hội đoàn từ thiện như Charity Watch (www.charitywatch.org; 733-529-2300). Hãy gọi đến các cơ quan cảnh sát và cứu hỏa và hỏi làm thế nào để đóng góp trực tiếp cho các cơ quan đó.

Các chương trình cung cấp thuốc. Quý vị cao niên thường là mục tiêu của các quảng cáo mời mọc qua thơ gởi, TV, truyền thanh, và báo chí về những chương trình Medicare. Các tài liệu quảng cáo trông giống như những giấy tờ của chính phủ. Nhưng nếu quý vị gửi tiền đến các công ty này, quý vị thường sẽ nhận được một thẻ vô dụng.

PHẢN CÔNG: Các công ty cung cấp thẻ Medicare không được phép gọi điện thoại, gửi email hay đến nhà của quý vị trừ khi quý vị yêu cầu. Là người nhận Medicare, nếu quý vị muốn biết thêm về những lợi ích được hưởng, hãy viếng thăm trang điện toán Medicare của chính phủ liên bang (www.medicare.gov). Quý vị cũng có thể gọi đến 800-MEDICARE (800-633-4227).

Mạo nhận tín dụng. Hãy luôn để ý đến thẻ tín dụng của quý vị, ngay cả khi quý vị trao cho người bồi bàn hay người bán hàng. Những máy gọi là “cà lướt” (skimmers) giúp kẻ bất lươnng trộm chi tiết từ thẻ tín dụng của quý vị và bán cho những tên làm thẻ tín dụng giả. Kẻ gian cũng tìm những chứng từ và hóa đơn tín dụng vứt thùng rác để làm thẻ giả.

PHẢN CÔNG: Luôn luôn kiểm chứng hóa đơn tín dụng gửi đến nhà và gọi điện thoại cho công ty tín dụng ngay nếu quý vị thấy có những chi tiêu không đúng. Trước khi vứt các hóa đơn hàng tháng, xé vụn để kẻ trộm không thể lấy số trương mục của quý vị.

Trộm danh tính. Kẻ gian trộm các chi tiết cá nhân, như tên, số an sinh xã hội, ngày sinh, hay họ của mẹ, để làm tín dụng, đoạt trương mục tài chánh và khiến quý vị mắc nợ.

PHẢN CÔNG: Theo luật, nạn nhân bị trộm danh tính không phải chịu trách nhiệm khi kẻ gian trộm chi tiết tín dụng của họ – nhưng nạn nhân sẽ tốn nhiều thời gian và công sức để chứng minh vụ gian lận đã xảy ra. Nên xin bản sao báo cáo tín dụng miễn phí hàng năm bằng cách gọi 877-322-8228 hay viếng www.annualcreditreport.com. Kiểm tra báo cáo tín dụng để bảo đảm rằng không ai khác sử dụng tín dụng của quý vị. Viếng thăm trang điện toán Trộm Tín Dụng (identity theft)của Ủy Ban Mậu Dịch Liên Bang (www.ftc.gov/idtheft) để biết thêm chi tiết.

Lừa Gạt Tang Lễ và Mai Táng. Tang lễ rất tốn kém. Để giảm bớt phần lo lắng cho người thân, nhiều người chuẩn bị trước khi họ còn sống. Các nhà đòn đôi khi thổi phồng giá cả cho những nhu cầu tang lễ thường lệ. Có khi họ còn đòi thêm tiền từ người còn sống, cho dù người mất đã trả trước.

PHẢN CÔNG: Luật liên bang cho quý vị quyền lựa chọn lễ táng gì quý vị muốn. Các công ty tang lễ phải đưa cho tất cả khách hàng của họ xem bảng giá. Quý vị có thể chuẩn bị chi phí tang lễ và mai táng trước, nhưng trước khi trả, hãy hỏi tiền ứng trước có thể được bảo vệ trong trường hợp công ty bị đóng cửa. Quý vị cũng có thể để lại chi phí tang lễ là một phần trong di chúc.

Lừa gạt chăm nom. Những người chăm sóc sức khỏe tại gia, người làm hay người nấu nướng có khi ăn trộm người mà họ chăm sóc.

PHẢN CÔNG: Luôn luôn kiểm tra lý lịch và sự quan hệ việc làm trước của người quý vị mướn giúp việc trong nhà. Cất khóa tất cả văn kiện tài chính và giữ vật đáng giá trong hộp an toàn ở ngân hàng. Cảnh giác những người chăm sóc khi họ hỏi về di chúc hay các đầu tư, hay cố tình muốn ảnh hưởng quý vị. Khi điều này xảy ra, hãy nói chuyện với người nhà hay gọi đến các dịch vụ bảo vệ người cao niên.

Các lá thư “Nigerian.” Vụ gian lận cũ xưa thường gởi đến bằng lá thư có dán tem từ Nigerian, nhưng giờ nó gởi tới qua ngã email. Người gửi xoay quanh các câu chuyện bao gồm một số tiền lớn họ không thể lấy được và hỏi quý vị số trương mục ngân hàng để quý vị có thể giúp họ lấy tiền. Để hậu tạ, họ sẽ cho quý vị một phần tiền. Nếu quý vị hồi đáp, chắc chắn quý vị sẽ bị mất tiền.

PHẢN CÔNG: Đừng bao giờ trả lời một thư điện toán không mời mà gửi tới hỏi xin số trương mục ngân hàng của quý vị. Hãy bấm ngay nút xóa bỏ.

“Câu móc” (Phishing). Đây là từ được dùng để tả các email tự nhận họ là từ ngân hàng của quý vị, là một doanh thương có tiếng hay một cơ quan chính phủ. Các email kêu quý vị “xác nhận” số trương mục và số mật lệnh trên mạng điện toán. Họ thường cảnh cáo là trương mục có thể sẽ bị đóng hay quý vị có thể là nạn nhân của sự lừa gạt. Những người hồi đáp sẽ bị mất hết tiền bạc trong các trương mục ngân hàng.

PHẢN CÔNG: Các công ty chính đáng không hề gửi email hỏi chi tiết về trương mục. Nếu quý vị nhận được những email mang tên ngân hàng của quý vị, hãy gọi đến ngân hàng để báo cáo việc đó. Đừng bao giờ bấm “hồi đáp.” Xoá tin nhắn đó đi.

Lường gạt du lịch. Các mời mọc du lịch dối trá đến bằng thư từ, điện thoại, điện thư, và email. Vài quảng cáo du lịch với giá rẻ mạt nhưng độn vào đó với các lệ phí nặng nề. Nhiều quảng cáo mời mọc du lịch miễn phí, nhưng kèm vào đó sự bắt buộc quý vị phải tham dự ngồi nghe kêu nài mua chung cư du lịch “chia giờ” (timeshare). Rất ít vụ du lịch được hoàn trả lại hết, cho dù người quảng cáo nói như vậy.

PHẢN CÔNG: Quý vị có thể nhận ra một sự mời mọc du lịch gian dối qua giá cả quá hời và cách bán hàng đầy áp lực. Lấy tất cả các chi tiết qua văn bản và kiểm tra công ty với Văn Phòng Cải Thiện Doanh Thương (Better Business Bureau). Dùng thẻ tín dụng để mua dịch vụ du lịch – nếu có vấn đề xảy ra quý vị có thể đối chất về số tiền phải trả với công ty tín dụng.

Ngược đãi người cao niên

Tất cả các tiểu bang đều có luật bảo vệ người già tránh bị ngược đãi. Dù vậy, các luật lệ về bảo vệ người cao niên khác nhau rất nhiều tùy vào các trường hợp bị ngược đãi. Điều tốt nhất để báo cáo bất cứ các vụ người cao niên nào bị ngược đãi, hãy bắt đầu bằng cách gọi đến các cơ quan bảo vệ người cao niên. Để tìm đến cơ quan gần nhất nơi quý vị, hãy gọi Dịch Vụ Tìm Giúp Người Cao Niên (Eldercare Locator) tại số 800-677-1116 hay viếng trang mạng của National Center on Elder Abuse (www.ncea.aoa.gov) là Trung Tâm Bảo Vệ Người Cao Niên Toàn Quốc.

Tự bảo vệ tránh gian lận

  • Đừng ngại nói không.
  • Quý vị không phải nói chuyện với người gọi tới quảng cáo–gác điện thoại nếu quý vị không thấy thoải mái hay không tin tưởng người gọi đến.
  • Đừng nhượng bộ bởi những mánh lới bán hàng đầy ép buộc.
  • Gọi cảnh sát nếu quý vị cảm thấy bị đe dọa.
  • Đừng cho biết số thẻ tín dụng, trương mục, hay số an sinh xã hội cho các công ty lạ hay người lạ.
  • Tự mình tìm hiểu về các hội từ thiện và những quyên góp khác.
  • Tiền đó là của quý vị–đừng bao giờ thấy ngại khi hỏi tiền sẽ đi đâu.
  • Trước khi đầu tư, hãy nghiên cứu đầy đủ, vì quý vị vẫn có thể mất tiền dù với sự đầu tư chính đáng.
  • Lấy tất cả các chi tiết về các thỏa thuận trên giấy.
  • Nếu một việc gì quá tốt để có thể là việc thật, việc đó có thể là không có thật.

For more information

Nguồn giúp đỡ

AARP
www.aarp.com
Tin tức và chỉ dẫn về các mánh lới lường gạt nhắm vào người cao niên.

Ủy Ban Mậu Dịch Liên Bang
(THE FEDERAL TRADE COMMISSION, FTC)
www.ftc.gov, 877-382-4357
Tin tức miễn phí giúp quý vị tìm thấy và ngăn ngừa các hành vi lường gạt và gian dối của các kinh doanh.

Ghi Danh Toàn Quốc Xin Đừng Gọi
(NATIONAL DO NOT CALL REGISTRY)
www.donotcall.gov, 888-382-1222
Ngăn chận quảng cáo qua điện thoại nhà và di động.

Trung Tâm Hướng Dẫn Chống Gian Lận Toàn Quốc
(THE NATIONAL FRAUD INFORMATION CENTER)
www.fraud.org
Chỉ dẫn giúp quý vị nhận ra sự gian lận, và điền đơn khiếu nại trên mạng.

Văn Phòng Cải Thiện Doanh Thương
(BETTER BUSINESS BUREAU, BBB)
www.bbb.org
Viếng trang điện toán để tìm văn phòng BBB địa phương, đọc những chỉ dẫn chống lừa gạt và kiểm tra các hội từ thiện trước khi quý vị đóng góp.

Trung Tâm Bảo Vệ Người Cao Niên Toàn Quốc
(THE NATIONAL CENTER ON ELDER ABUSE)
www.ncea.aoa.gov
Các tài liệu về sự ngược đãi, bỏ rơi, hay bóc lột người cao niên.

Ủy Ban Thanh Tra Chứng Khoán và Hối Xuất Hoa Kỳ (SECURITIES AND EXCHANGE COMMISSION, SEC)
www.sec.gov, 800-SEC-0330
Nộp đơn khiếu nại cá nhân hay báo cáo về các hành vi phạm luật chứng khoán.

Published / Reviewed Date

Reviewed: July 15, 2013

Download File

PDF files may contain outdated links.

Senior Scams - Just say no! (Vietnamese)
File Name: 2013_Elder_Fraud_vn.pdf
File Size: 0.24MB

Sponsors

Capital One

Notes

Ấn bản này được phát hành bởi Consumer Action với sự hợp tác của Capital One Services, Inc.

Filed Under

Fraud/Scams   ♦   ID Theft   ♦  

Copyright

© 2005 –2017 Consumer Action. Rights Reserved.

 
 
 
 

Quick Menu

Support Consumer Action

Support Consumer

Join Our Email List

Optional Member Code
Facebook FTwitter T

MoneyWise Modules

Managing Money Topics

Help Desk

Advocacy